Δάσκαλε σε ερωτεύτηκα..!

"Για να υπάρξει πραγματική εκπαίδευση με την αυστηρή έννοια του όρου υπάρχει μια βασική προϋπόθεση: αυτή η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται αντικείμενο επένδυσης και πάθους και από τους εκπαιδευτές και από τους εκπαιδευόμενους. Και για να τα πω καθαρά, αν δεν υπάρχει έρωτας με την εκπαίδευση, δεν υπάρχει εκπαίδευση".

Κλήμης Πυρουνάκης: Με μια διαφορετική ματιά

ΜΒΑ: Ένοχα Πτυχία, από Γιάνη Βαρουφάκη

Ένα πολύ αληθινό άρθρο, κατά την άποψή μου, από το Γιάνη Βαρουφάκη, πάνω στη μορφή της σύγκχρονης εκπαίδευσης.

Σκέψεις που κάνω κάθε μέρα στο τι σημαίνει, τελικά, εκπαίδευση και πώς η σύγχρονη κοινωνία έχει δόσει τον ορισμό της. Θέλει πολλή σκέψη από όλους μας στο γιατί τελικά δεχόμαστε να σπουδάσουμε με το τρόπου που έχει ορίσει η "αγορά" στην εποχή μας. Γιατί επιλέγουμε να πάμε στο τάδε Πανεπιστήμιο ή στη τάδε σχολή. Και γιατί πρέπει να δεχτούμε το τρόπο που η κοινωνία έχει ορίσει ότι μπορείς να γίνεις αυτό που θες;

Αν κάποιος παιδί θέλει να γίνει στη ζωή του γιατρός, αρχιτέκτονας, δικηγόρος, manager σε μια επιχείρηση, λογιστής, οικονομολόγος, μουσικός, οτιδήποτε... είναι αναγκασμένος να δεχτεί το τρόπου που έχει ορίσει η σύγχρονη κοινωνία;

Όπως μου είπε και ένας άνθρωπος που θαυμάζω... "αν είσαι μάγκας, γιατρός γίνεσε και σπίτι σου διαβάζοντας..!".

Βρες πρώτα αυτά που αγαπάς και αρέσουν σε εσένα και μετά θα βρεις τους τρόπους να τα κάνεις πραγματικότητα. Όλα αυτά αφορούν τις βαθιές και αληθινές ανάγκες του ανθρώπου για εκπαίδευση και ανάπτυξη των ταλέντων του και δε θα πρέπει, κατά την άποψή μου, να εγκλοβίζουμε το μυαλό μας και τη ψυχή μας στους τρόπους και τα στάνταρ που ορίζει η κοινωνία και η αγορά. Κάθε θεσμός, όσο μεγάλος και σοβαρός αν μας φαίνεται, θέλει τη κριτική του από τη μεριά μας.

"Εγώ θα γίνω αυτό που θέλει η ψυχή μου με το τρόπο μου και δε θα αφίσω της αγορά να μου υποδείξει πώς θα το κάνω" - νομίζω αυτό αξίζει να λέει κάθε νέος που θέλει πραγματικά να αναπτύξει τον εαυτό του μέσα από αυτό που αγαπάει.

Θέλει μια κριτική σκέψη και ισορροπία μεταξύ εσωτερικής ανάγκης, δυνατοτήτων και θεσμών της κοινωνίας.

Το άρθρο του Γιάνα Βαρουφάκη:

Κάθε χρόνο, εκατό χιλιάδες νέοι άνθρωποι στις ΗΠΑ και άλλοι τόσοι στον υπόλοιπο κόσμο αποφοιτούν με τον μεταπτυχιακό τίτλο του ΜΒΑ. Παράλληλα, οι εργοδότες «ψηφίζουν» υπέρ των ΜΒΑ, δίνοντας προτεραιότητα στους κατόχους του. Έτσι, επιβεβαιώνεται η προσδοκία των νέων ανθρώπων ότι ένα ΜΒΑ αποτελεί σοβαρή και αποδοτική επένδυση που εξασφαλίζει αποδοχές άνω του μέσου όρου. Κάποτε ΜΒΑ πρόσφεραν πολύ λίγα ιδρύματα. Σήμερα δεν υπάρχει πανεπιστήμιο που είτε να μην προσφέρει ΜΒΑ είτε να μην έχει βάλει στα σκαριά ένα τέτοιο πρόγραμμα.

Μπορεί όλοι αυτοί οι οξυδερκείς άνθρωποι να σφάλλουν; Στη στήλη της περασμένης εβδομάδας, βασιζόμενος στο θεωρητικό υπόδειγμα του Michael Spence, επιχειρηματολόγησα για το ότι ένα πτυχίο μπορεί κάλλιστα να αναδειχθεί στο κυρίαρχο μέσο διαμεσολάβησης στην αγορά στελεχών επιχειρήσεων και ας είναι μισανθρωπικό και εκπαιδευτικά άθλιο. Δεν έδειξα ότι κάτι τέτοιο ισχύει με τα ΜΒΑ. Σήμερα επανέρχομαι για να επιχειρηματολογήσω για το ότι (α) το διδακτικό περιεχόμενο των ΜΒΑ είναι «κούφιο» και (β) η κουλτούρα των ΜΒΑ ευθύνεται σε σημαντικό βαθμό για το μέγεθος και την τροπή της παγκόσμιας κρίσης.

ΜΒΑ υπάρχουν δύο ειδών: τα ακριβά ΜΒΑ που προσφέρουν κραταιά ιδρύματα, π.χ. το Harvard Business School, και τα ΜΒΑ-αρπαχτές που προσφέρουν τα υπόλοιπα ιδρύματα, με σκοπό να εκμεταλλευτούν την αγωνία των νέων για δουλειά, πουλώντας τους τον τίτλο του ΜΒΑ άνευ του λογότυπου πανεπιστημίου ολκής, που όντως θα τους εξασφάλιζε μια καλή θέση εργασίας. Με τα ΜΒΑ-αρπαχτές (που διδάσκονται από ανθρώπους οι οποίοι δεν θα έβρισκαν ποτέ οι ίδιοι καλή δουλειά σε μια μεγάλη πολυεθνική) δεν θα ασχοληθώ, καθώς όλοι καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για απάτη. Αντίθετα, τα βέλη μου τα «φυλάω» για τα σοβαρά ΜΒΑ.

Ο Russell Ackoff ήταν από τους πρωτοπόρους στη διδασκαλία του μάνατζμεντ στις ΗΠΑ, όπου δίδασκε για χρόνια στο φημισμένο Wharton Business School. Όταν ρωτήθηκε ποια είναι τα οφέλη για τους νέους ανθρώπους από την παρακολούθηση ενός ΜΒΑ, απάντησε: «Τους μαθαίνουμε τρία πράγματα: πρώτον, πώς να μιλούν με αυτοπεποίθηση για πράγματα που δεν καταλαβαίνουν. Δεύτερον, τους προσφέρουμε «αρχές» οι οποίες τους βοηθούν να μην κάμπτονται όταν η πραγματικότητα συγκρούεται με τις απόψεις τους. Τρίτον, τους δίνουμε ένα πτυχίο το οποίο τους ανοίγει την πόρτα σε μια εταιρεία στην οποία μπορεί να μάθουν κάτι περί μάνατζμεντ».

... η συνέχεια εδώ.

Θα έρθει η αλλαγή..;

"Εγώ μονάχος έχω χρέος να σώσω το κόσμο. Αν δε σωθεί εγώ θα φταίω"... Ν. Καζαντζάκης. Με αυτή τη φράση τελειώνει την ομιλία του στο TEDx Θεσσαλονίκης, ο δάσκαλος του μικρού χωριού Φουρφουρά, Άγγελος Πατσιάς. Το χαμόγελό του καθ' όλη τη διάρκεια της ομιλίας του θυμίζει χαμόγελου μικρού παιδιού..!

Ακούω και διαβάζω πολλά μετά τα τελευταία αποτελέσματα των εκλογών στη χώρα μας. Άλλοι ευχαριστημένοι, άλλοι δυσαρεστημένοι, άλλοι ανακουφισμένοι, άλλοι αγανακτισμένοι - οι περισσότεροι, βαθιά νυχτωμένοι για μένα. Λες και που βγήκε κάποια κυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία θα αλλάξουν όλα ή θα καταστραφούν όλα. Λες και άμα έβγαινε κάποια κυβέρνηση με το ΣΥΡΙΖΑ θα σωνόντουσαν όλα με τη μία ή θα διαλυόντουσαν όλα με τη μία.

Βλέπω το κόσμο που ψήφισε ΝΔ και ΠΑΣΟΚ να υποστηρίζει λυσσαλέα το αποτέλεσμα και να λέει τώρα θα σωθούμε όλοι. Βλέπω το κόσμο που ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ και άλλα μικρά κόμματα να νιώθει απενεχοποιημένος και να παίρνει από μόνος του το δικαίωμα να κατηγορεί όλους τους άλλους για το αποτέλεσμα. Οι μεν νιώθουν ότι έδωσαν στη χώρα κυβέρνηση αξίας επιτέλους, οι δε νιώθουν ότι ότι και να γίνει από εδώ και πέρα δε θα φταίνε σε τίποτα γιατί αυτοί ψήφισαν κάτι άλλο. Τρεις λαλούν και δυο χορεύουν δηλαδή.

Πολύ λίγοι έχουν καταλάβει ότι για να πάει μπροστά αυτή η χώρα θέλει δουλειά, πολύ δουλειά, προσωπική, από το καθένα μας και αλλαγή εκ βαθέων που ξεκινάει από μέσα από το καθένα. Θέλει αλλαγή νοοτροπίας και λογικής αυτή η χώρα. Δεν θέλει μάχες και άσκοπες διαφωνίες βιτρίνας.

Ο Έλληνας του σήμερα πρέπει να αλλάξει ο ίδιος νοοτροπία για να έρθει κάτι καλύτερο σε αυτή τη χώρα. Και αυτό θα αργήσει. Τι πρέπει να κάνει; Αυτά:

1. Να περιμένει τη σειρά του
2. Να σέβεται το γείτονά του
3. Να πληρώνει τα πρόστιμά του
4. Να βάζει μεράκι στη δουλειά του
5. Να επικοινωνεί με αγάπη με όλη την οικογένειά του
6. Να ανακυκλώνει
7. Να φροντίζει την υγεία του
8. Να γυμνάζεται
9. Να μελετάει το παιδί στο σχολείο
10. Να μη τα περιμένει όλα από τους άλλους
11. Να είναι στην ώρα του
12. Να σκέφτεται πριν καταναλώσει
13. Να είναι δημιουργός αλλαγής και όχι επαίτης

Όλα αυτά πρέπει να τα κάνει ο ίδιος... όχι να τα ζητάει από τους άλλους... και αυτό απέχει πολύ από οποιαδήποτε πολιτική ή κομματική ιδεολογία, μνημόνια, Ευρωπαϊκές Ενώσεις και άλλες εφήμερες μπουρδολογίες και καταναλωτικές αηδίες.

Η αλλαγή δε θα έρθει ποτέ από έξω. Η αλλαγή που έχω γράψει σε τόσα άρθρα θα έρθει από μέσα μας. Και η μεγαλύτερη αλλαγή είναι η εικόνα και το μάθημα που δίνει καθημερινά ο κάθε ένας μας με το τρόπο ζωής του στους άλλους γύρω του... και κυρίως στα παιδάκια αυτής της χώρας που τόσο αγαπάμε και λατρεύουμε να καταστρέφουμε με τις συνήθειές μας..!

Ας δώσουμε όλη τη καρδιά μας και το μεράκι μας κάθε μέρα σε αυτό που κάνουμε, ότι και αν είναι αυτό... και θα έρθουν όλα τα άλλα..! Με πίστη και ελπίδα..!

Έλα πιο κοντά μου..!

Έι, ψιτ..! Έι, εσύ...! Ναι, σε σένα μιλάω..! Ναι, σε σένα που είσαι "φυσιολογικός"..! Έλα εδώ, έλα κοντά μου, θέλω και εγώ να είμαι "φυσιολογικός"..! Έλα εδώ, έλα κοντά μου, θέλω μια αγκαλιά να σου δώσω και να μου δώσεις και εσύ μία..!

Έλα κοντά μου, γιατί θέλω να με δεχτείς όπως είμαι... με την αναπηρία μου... όπως τη βλέπεις..! Όλοι δεν έχουμε μια μορφή αναπηρίας εξάλλου..; Είναι ανάγκη να τη κρύψουμε κάτω από το αποκριάτικο κουστούμι μας..;

Πόσο μπορείς να δεχτείς ότι δεν είμαι σαν και εσένα; Πόσο μπορείς να δεχτείς την ύπαρξη μου στη κοινωνία που ζεις..; Ναι, μπορεί να έχω αυτισμό, μπορεί να έχω σύνδρομο down, μπορεί να είμαι τετραπληγικός, μπορεί να έχω νοητική υστέρηση..! Δέξου το σε παρακαλώ και έλα να σου δώσω μια αγκαλιά..!

Έλα να σου δείξω ότι μπορώ και εγώ να σε αγαπήσω..! Έλα να σου δείξω το τρόπο..!

Τι όμορφα..!

Το ανθολόγιο

Χθες το απόγευμα, γυρνώντας από τη σχολή μου, σταμάτησα με το μετρό στη στάση του Α. Ιωάννη στο Νέο Κόσμο. Ανέβηκα σιγά σιγά το δρόμο να πάω να πάρω το αυτοκίνητό μου να πάω σε μια δουλειά. Φτάνοντας στο σημείο που είχα παρκάρει, άκουσα από κάπου μακρυά κάποια παραδοσιακά ελληνικά τραγούδια. Δε θυμάμαι τι ακριβώς, πρέπει να ήταν Μακεδονίτικα.

Μου άρεσε πάρα πολύ που ακουγόταν έτσι μέσα στο χάος των γκρίζων στενών αυτός ο ήχος και είπα μέσα μου "τι όμορφα να μένεις σε μια τέτοια γειτονιά και να ακούς τέτοιες μουσικές κάθε απόγευμα". Υπέθεσα ότι ήταν κάποια σχολή παραδοσιακών χορών που έκανε εξάσκηση.

Δεν άντεξα. Μπήκα στο πειρασμό να αφήσω για λίγο το αυτοκίνητο στη θέση του και τις δουλειές να περιμένουν και πήγα να βρω από που ακούγεται αυτή η μουσική. Περπάτησα προς τους ήχους της μουσικής, κοιτώντας προς τα καταστήματα και τους 1ους ορόφους για να βρω τη σχολή χορού. Ξαφνικά έπεσα πάνω σε κάποια χρωματιστά κάγκελα σχολείου. Προς ευχάριστη έκπληξή μου, λοιπόν, διαπίστωσα ότι η μουσική ακούγονταν από την αυλή ενός δημοτικού - είχαν τη καθιερωμένη σχολική εορτή του κλεισίματος της χρονιάς.

Τι όμορφα που ήταν..! Αθάνατο ελληνικό δημοτικό σχολείο..! Συγκινήθηκα..!

Θυμήθηκα τις ατελείωτες πρόβες που έκαναν οι γυμναστές και η δασκάλα χορού για να ετοιμάσουν την εκδήλωση, την αγωνία τους και τις συζητήσεις τους για το πώς θα γίνει καλύτερη φέτος μαζί με το διευθυντή, τη χαρά των παιδιών που συμμετέχουν στις χορευτικές και γυμναστικές επιδείξεις, το τρέξιμο και την περηφάνια των γονιών που θα δουν τα παιδιά τους εκεί, την αίσθηση ελευθερίας των παιδιών που τελείωσε η σχολική χρονιά, τα ατελείωτα παιχνίδια όλων των παιδιών πριν και μετά την εκδήλωση, τα βίντεο που κατέγραφαν οι γονείς για να έχουν στο αρχείο τους το παιδί τους και το καθιερωμένο "μπουγέλο" της 6ης Δημοτικού που τελείωσε το πρώτο στοίχημα της ζωής της και θα πάει τώρα Γυμνάσιο.

Αθάνατο ελληνικό σχολείο. Απίστευτες αναμνήσεις, μόνο καλές και γλυκές..!

Θυμάμαι το περιβάλλον του σχολείου μου, τους δασκάλους μου, τους αγωνιστές αυτούς Έλληνες δασκάλους του Δημοτικού, που ήθελαν να βγάλουν άξια στη κοινωνία παιδιά. Θυμάμαι τους γονείς μου που είχαν αγωνία αν θα πάρω τα σωστά εφόδια για να βγω άξιος στη κοινωνία. Θυμάμαι τους συμμαθητές μου που μοιραζόμασταν τα ίδια μαθήματα, τις ίδιες αίθουσες, τις ίδιες γόμες και τα ίδια μολύβια. Εικόνες χαράς και μόνο..!

Το ελληνικό Δημοτικό σχολείο το έχει τόσο πολύ ανάγκη σήμερα η οικογένεια της χώρας μας. Έχει ανάγκη να νιώσει ότι αφήνει το παιδί της στα σωστά χέρια. Ότι το παιδί της θα αγκαλιαστεί με το καλύτερο τρόπο και θα πάρει εκείνα τα εφόδια που χρειάζεται για να γίνει ένα ολοκληρωμένο και χρήσιμο στη κοινωνία μέλος.

Πόσο ωραία είναι και χρήσιμη αυτή η γιορτινή εκδήλωση στο τέλος της χρονιάς. Οι γονείς, τα παιδιά, οι δάσκαλοι συναντιόνταν και έβλεπαν ότι μοιράζονται τα ίδια ακριβώς συναισθήματα και τις ίδιες αγωνίες. Μια μικρή κοινωνία, συγκεντρωμένη σε μια πανέμορφη εκδήλωση, κάτω από τον γλυκό ελληνικό ουρανό, υπό τους ήχους της παραδοσιακής ελληνικής μουσικής μας.

Η ελληνική περηφάνια και αξιοπρέπεια δε θα σβήσει ποτέ... όπως δεν έσβησαν ποτέ οι ιστορίες από το "Ανθολόγιο για τα παιδιά του Δημοτικού" που έθρεψαν τη φαντασία σε τόσες χιλιάδες παιδιών της χώρας μας..!

Πώς πρέπει να είναι ο Δάσκαλος

Απλές, μεγάλες, αληθινές κουβέντες για τη διδασκαλία και την ίδια τη ζωή..!

Πόσοι και πόσοι δάσκαλοι μπορούν να δουν αυτό το βίντεο και να το κάνουν πράξη; Πόσοι και πόσοι δάσκαλοι μπορούν να τα εφαρμόσουν αυτά; Πόσοι και πόσοι δάσκαλοι μπορούν να "τραφούν με το πνεύμα της θυσίας" και να μη κουράζονται;

Μπορεί το ελληνικό σχολείο να γίνει το πρότυπο, η πρόταση για τη σύγχρονη παγκόσμια κοινωνία; Μήπως πρέπει να σταματήσει η σημερινός δάσκαλος να ασχολείται τόσο πολύ με τον εαυτούλη του και τις συνδικαλιστικές διαμάχες και να ασχοληθεί με τη καρδιά του και τη καρδιά των παιδιών..;

Κρατάω το "μόνο με τη καρδιά οδηγείται ο άνθρωπος"..! Και ας βάλουμε όλοι ένα στοίχημα για αυτή τη παιδεία σε αυτή τη χώρα επιτέλους. Δεν υπάρχει άλλη λύση.

Καλή επιτυχία στο στοίχημα μας..!

Να κάνω νηστεία ή όχι..;

Πολλές φορές αναρωτήθηκα όταν ήμουν μικρός γιατί ο κόσμος νηστεύει; Γιατί υπάρχει αυτή η παράδοση; Τι σημαίνει "νηστεία"; Γιατί ο κόσμος δε τρώει κρέας; Τι σχέση έχει το λάδι με τη νηστεία; Έφτιαξε ο Θεός κάποια τροφή που όταν τη βάζει μέσα σου σου κάνει κακό; Πώς ξεκίνησε το έθιμο της νηστείας; Γιατί ο κόσμος όταν νηστεύει δε τρώει κρέας αλλά τρώει μια κατσαρόλα καβούρια και θαλασσινά στη καθισιά του ο κάθε ένας; Αν υπάρχει Θεός της αγάπης, υπάρχει περίπτωση να ζήτησε κάτι τέτοιο από τον άνθρωπο; Υπάρχει περίπτωση να εξαναγκάζει τον άνθρωπο να μπει σε μια τέτοια διαδικασία καταπιεστική για τον ίδιο;

Προσωπικά δε ξέρω τι λέει η θρησκεία του Χριστιανισμού για τη νηστεία, αλλά ούτε και αν άλλες θρησκείες έχουν μέσα τους αυτή τη παράδοση. Ούτε με ενδιαφέρει να πίσω κανέναν για το αν πρέπει ή δε πρέπει να κάνει νηστεία. Ούτε ποτέ κάνω νηστεία επειδή κάποιος μου το επιβάλει ή κάποιος άλλος ή Άλλος μου υπόσχεται κάτι σαν αντάλλαγμα αν κάνω νηστεία.

Αυτό που θέλω να μεταφέρω με αυτό το άρθρο είναι η προσωπική μου εμπειρία από τις φορές που έχω κάνει νηστεία. Να μεταφέρω το που και αν με βοήθησε κάπου εμένα ως άνθρωπο ώστε να γίνει αυτό που επιθυμώ. Να δω δηλαδή αν εγώ έχω κάποιο όφελος στη δική μου ζωή εδώ και τώρα, στο σήμερα με το να κάνω νηστεία.

Καταρχάς, πιστεύω μέσα μου ότι το να κάνει κάποιος νηστεία είναι κάτι που πραγματικά θέλει και επιθυμεί ο κάθε άνθρωπος μέσα του βαθιά και το έχει ανάγκη η ψυχή του. Το να κάνεις νηστεία είναι κάτι που έχει ανάγκη το "εγώ" σου, η ψυχή σου, η καρδιά σου. Το έχει ανάγκη γιατί μέσα από αυτό θα πάρει τις απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που έχει κάθε μέρα.

Πριν όμως αναφέρω τις απόψεις μου για τα οφέλη της νηστείας, θα αναφέρω τι είναι νηστεία για μένα πλέον. Για μένα νηστεία είναι μια άσκηση που βάζεις εσύ ο ίδιος στη ψυχή σου ώστε να μπορέσεις να βρεις τη δύναμη να κάνεις αυτό που θες στη ζωή σου. Νηστεία είναι μια ψυχική άσκηση που εσύ ο ίδιος θες να κάνεις για σένα και μόνο. Μια άσκηση που θες να κάνεις για να κερδίσεις αυτό που επιθυμείς βαθιά μέσα σου, στο φωνάζει η καρδιά σου, αλλά δεν έχεις το κουράγιο να το δεις και να το ακούσεις.

Αυτό το "κάτι" για τον κάθε ένα είναι και διαφορετικό. Άλλος μπορεί να θέλει να ασκήσει τη ψυχή του ώστε να μπορεί να κάνει πιο αργά βήματα στη ζωή του και να μη βιάζεται και χάνει το στόχο του, άλλος μπορεί να θέλει να μάθει τη ψυχή του να μην είναι λαίμαργη και τρώει πολύ φαγητό γιατί θέλει να αδυνατίσει, άλλος μπορεί να θέλει να μάθει στη ψυχή του να μην είναι κτητική απέναντι στο πρόσωπο που αγαπάει γιατί έτσι το απομακρύνει και θα το χάσει, άλλος μπορεί να θέλει να μάθει στη ψυχή του να πονάει και να κάνει υπομονή γιατί είναι αθλητής και θέλει να πιάσει τις επιδόσεις του για να πετύχει στους αγώνες, άλλος μπορεί να θέλει να μάθει στη ψυχή του να μην θέλει να ελέγχει τα πάντα γύρω του γιατί έτσι προκαλείται πολύ στρες μέσα του και αρρωσταίνει, άλλος μπορεί να θέλει να μάθει στη ψυχή του να μην είναι δεσμευμένη συναισθηματικά στους γονείς του γιατί έτσι δε μπορεί να πραγματοποιήσει τα όνειρά του.

Πολύ είναι οι λόγοι και καθαρά προσωπικοί για το κάθε ένα. Η νηστεία, λοιπόν, είναι αυτή ακριβώς η άσκηση που κάνει ο άνθρωπος στη ψυχή του για να πετύχει αυτό που θέλει βαθιά. Αυτό που επιθυμεί βαθιά μέσα του, όχι το καθημερινό και καταναλωτικό της κάθε μέρας. Αυτό που του λέει μέσα του η καρδιά του και που ξέρει μόνο αυτή τι είναι κάθε φορά. Οι λόγοι, επίσης, αλλάζουν από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά και από φάση της ζωής του κάθε ενός σε φάση.

Το πρώτο ερώτημα, λοιπόν, που πρέπει να θέσει στον εαυτό του κάποιος είναι "γιατί εγώ να κάνω νηστεία;", "τι έχω εγώ να κερδίσω από αυτό;", "τι θέλει η ψυχή μου να πετύχει σε αυτή τη φάση της ζωής μου;". Αν, ο άνθρωπος που κάνει νηστεία απαντήσει σε αυτό το ερώτημα, τότε αυτόματα έχει απαντήσει και στο ερώτημα "τι είναι νηστεία και πώς τη κάνω;".

Το θέμα για μένα δεν είναι "να κάνω ή να μη κάνω νηστεία". Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν έχει καμία σημασία ούτε πρακτική, ούτε μεταφυσική (για να προλάβω και κάποιες θρησκόληπτες απόψεις) Το ερώτημα προς τον εαυτό μας όταν αποφασίσουμε να κάνουμε νηστεία είναι "ξέρω τι θέλω εγώ αυτή τη στιγμή να μάθει η ψυχή μου;". Αν η απάντηση είναι ναι, τότε ξέρουμε ότι την έχουμε ανάγκη τη νηστεία για το δικό μας το καλό και όχι για το καλό των άλλων ή του Θεού.

Άρα, ταυτόχρονα, η ουσία της νηστείας δεν είναι το αν θα φας κρέας, κοτόπουλο, ψάρι, παστίτσιο ή χαλβά. Η ουσία της νηστείας είναι μέσα σου αν ξέρεις τι θες να πετύχεις με όλα αυτά. Και για μένα δεν έχει καμία σημασία αν φας κρέας. Γιατί μπορεί ένας αθλητής να τρώει κρέας κανονικά αλλά να νηστεύει. Μπορεί ένας άνθρωπος που έχει αναιμία να τρώει κρέας και να νηστεύει. Μπορεί και κάποιος που δε τρώει κρέας να τρώει κάθε μέρα ένα καφάσι χαλβά και να λέει ότι νηστεύει. Τίποτα που βάζεις μέσα σου δε κάνει κακό στον εαυτό σου αν αυτό που έχεις ήδη μέσα σου ξέρει γιατί το κάνει και τι θέλει.

Και ποια τα οφέλη της νηστείας λοιπόν; Απαντήθηκε το ερώτημα μόνο του για το κάθε ένα από εμάς νομίζω. Το μόνο και υπέρτατο όφελος της νηστείας είναι μοναδικό για το κάθε ένα και είναι το να βοηθήσει τη ψυχή του να υλοποιήσει αυτό που βαθιά επιθυμεί. Και αυτή η άσκηση της ψυχής γίνεται με την άσκηση του σώματος όταν δε τρώει ότι βρίσκει μπροστά του, όταν μασάει πιο αργά, όταν καταπίνει πιο σωστά, όταν περπατάει πιο σωστά, όταν κοιμάται την ώρα που το έχει ανάγκη, όταν γυμνάζετε με μέτρο και άλλα πολλά και καθημερινά κατά τη διάρκεια της νηστείας.

Καλή Σαρακοστή, λοιπόν, σε όλους μας και εύχομαι όλοι μας να βρούμε τη δύναμη να υλοποιήσουμε τη βαθιά μας επιθυμία..!

Συγχωρώ για να αγαπήσω..!

Ένα πολύ όμορφο βίντεο και πολύ σχετικό με το πρόσφατο άρθρο μου, "Καταλαβαίνω σημαίνει συγχωρώ".

Ηγεσία και μάνατζμεντ σε έναν κόσμο που αλλάζει: διδάγματα από την αρχαία Ελληνική και Κινεζική φιλοσοφία

Tου Γρηγόρη Π. Πραστάκου , Πρύτανη, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Εκδόσεις Morax

Ζούμε σε μια εποχή στην οποία η διεθνοποίηση και η τεχνολογική πρόοδος έχουν φέρει τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις πιο κοντά από ποτέ, έχουν ανοίξει τις παγκόσμιες αγορές και παρέχουν προοπτικές επικοινωνίας και διάχυσης της γνώσης σε όλες τις άκρες του πλανήτη μας. Τα νέα δεδομένα της νέας "παγκόσμιας δικτυακής οικονομίας" προσφέρουν σήμερα τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης και εξέλιξης για τα άτομα, τις επιχειρήσεις και τους λαούς. Όμως, αναπόφευκτα, προκαλούν και σημαντικά προβλήματα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την τρέχουσα κρίση στην παγκόσμια οικονομία.

Οι εξελίξεις αυτές, σε συνδυασμό με τον αντίκτυπο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης, προκαλούν σημαντικές αλλαγές στην οργάνωση των επιχειρήσεων και στους στόχους τους οποίους καλούνται να υπηρετήσουν οι managers και οι ηγέτες. Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν ανάγλυφα την ανάγκη αναθεώρησης βασικών αρχών και πρακτικών του σύγχρονου management στο ολοένα και πιο σύνθετο και απαιτητικό επιχειρησιακό περιβάλλον.

Αξίες από την Αρχαία Ανατολική και Δυτική Φιλοσοφία

Μια από τις βασικότερες ανάγκες που προκύπτουν σε αυτή την αναζήτηση εστιάζεται στην ανάγκη υιοθέτησης αξιών και ιδεών από τις επιχειρήσεις και τα στελέχη τους, που είναι πανανθρώπινες και διαχρονικές. Οι αξίες αυτές είναι διάχυτες στα διδάγματα των αρχαίων Ελλήνων και Κινέζων φιλοσόφων που επηρέασαν και διαμόρφωσαν τη σκέψη και τη δράση σε Ανατολή και Δύση. Η φρόνηση, δηλαδή η σωστή κρίση για το τι είναι καλό και τι μπορεί να αποδειχτεί βλαβερό, η σωφροσύνη, δηλαδή ο έλεγχος των επιθυμιών, στενά συνδεδεμένος με την εγκράτεια και την αυτοπειθαρχία, η ανδρεία, που συνδέεται με τολμηρές, αλλά ταυτόχρονα συνετές αποφάσεις και την παραδειγματική ηγεσία, η δικαιοσύνη απέναντι σε αυτούς που σε στηρίζουν, αλλά και αυτούς που είναι αντίπαλοί σου, η σοφία, δηλαδή η γνώση για το τι ισχύει και τι όχι και τα αίτιά τους, είναι μερικές από τις βασικές αξίες που συνθέτουν την εικόνα του άξιου ηγέτη κατά τους αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους. Σ' αυτά οι αρχαίοι Κινέζοι φιλόσοφοι προσθέτουν την παραδειγματική συμπεριφορά, όπως εκδηλώνεται από τα μοντέλα ρόλους που αναζητούμε στους ηγέτες, την ενσυναίσθηση, ως ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς τα συναισθήματα και τις ανάγκες των άλλων, την υπευθυνότητα για τις πράξεις μας και τη συνεκτίμηση των συνεπειών τους στους άλλους, την εγκράτεια, καθώς και την έμφαση στο συλλογικό καλό και στο πνεύμα συνεργασίας.

Η καλλιέργεια τέτοιων αξιών αποδεικνύεται εξαιρετικά σημαντική στη διαμόρφωση επιχειρηματικής κουλτούρας και στο σωστό management γενικότερα, μιας και, όπως μαθαίνουμε στις αρχές διοίκησης, η υιοθέτησή τους αντανακλάται στην ευθυγράμμιση επιχειρηματικών αποφάσεων προς ένα κοινά αποδεκτό σκοπό και τη δημιουργία κινήτρων. Οι αξίες αυτές περιλαμβάνονται σε όλα τα εγχειρίδια management σήμερα, όμως μερικές από αυτές ίσως παραμελήθηκαν στην πρόσφατη περίοδο κρίσης, με τα γνωστά σε όλους μας αποτελέσματα.

Επιχειρηματική Ηθική και Κοινωνική Ευθύνη

Αναζητώντας διδάγματα για το σύγχρονο management στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, ανακαλύπτουμε τα πρώτα βασικά στοιχεία της μελέτης του management και της επιχειρηματικής ηθικής στον Σωκράτη. Πηγή για τις απόψεις του σ' αυτούς τους δύο χώρους αποτελεί ο Οικονομικός του Ξενοφώντα.  Ο Σωκράτης υπογραμμίζει τη σημασία του οφέλους με όρους όχι μόνο οικονομικούς, και μιλά για κοινωνική υπευθυνότητα και προσφορά στην κοινωνία, χιλιάδες χρόνια πριν θεσπιστεί ο όρος Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ). Σήμερα, η ανάγκη ανάπτυξης υπευθυνότητας στον τομέα της ηγεσίας και η ανάληψη πρωτοβουλιών ΕΚΕ εντάσσονται στον στρατηγικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων. Αποτελούν στρατηγική επιλογή για την παγκόσμια και ισόρροπη ανάπτυξη, ενώ μεσομακροπρόθεσμα αποδεικνύεται ότι μπορούν να προσφέρουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που τις υιοθετούν. Ακόμη ο Σωκράτης τονίζει τις ιδιαίτερες ικανότητες των γυναικών στη διαχείριση, άποψη εντυπωσιακά νεωτεριστική για την εποχή του, αλλά εξαιρετικά επίκαιρη και σήμερα. Έρευνες που μελετούν την παρουσία της γυναίκας στη διοίκηση επιχειρήσεων, αποκαλύπτουν την αποτελεσματικότητα των γυναικών σε πολλές από τις ηγετικές θέσεις μιας επιχείρησης. Ήδη, σε αυξανόμενο αριθμό κρατών, το ποσοστό των γυναικών σε Διοικητικά Συμβούλια εταιριών είναι της τάξης του 40%. Σε μια εποχή που οι ανάγκες της αγοράς εργασίας για προσωπικό σε ηγετικό ρόλο ολοένα αυξάνονται, οι γυναίκες (όπως είχε επισημάνει ο Σωκράτης) αποτελούν μια πολύτιμη "δεξαμενή", από την οποία οι επιχειρήσεις μπορούν να αντλήσουν ταλέντα για την κάλυψη αυτών των αναγκών.

Διαλεκτική και Λήψη Αποφάσεων

Άλλη πολύτιμη πηγή για τις αρχές της διοίκησης συνιστούν τα πολιτικά έργα του Πλάτωνα, στα οποία εξέχουσα θέση καταλαμβάνουν οι αρχές της διαλεκτικής, του μέτρου, της διατήρησης της ενότητας στην ομάδα και της ικανότητας ανάληψης πρωτοβουλιών....

Μια παιδεία με άλλη λογική..!

Η μόνη λύση στη κατάσταση στη χώρα μας είναι αυτή... η νεολαία...! Δεν υπάρχει άλλη λύση και δε μπορεί να γίνει τίποτα αν η σημερινή κοινωνία δε δώσει όλες της τις δυνάμεις να χτίσει μια ολοκληρωμένη παιδεία. Αρκετά φορτώσαμε το μυαλό μας με χρηματοοικονομικές αηδίες και πιστοληπτικές σαχλαμάρες. Αμφιβάλλω αν ένα ποσοστό πάνω από 2% του ελληνικού πληθυσμού έχει καταλάβει τι έγινε και γιατί. Και ακόμα χειρότερα, πολύ λίγοι άνθρωποι ασχολούνται με το μέλλον αυτής της χώρας έξω και πέρα από τον εαυτό τους και το στενό τους κύκλο.

Στη πολύ κρίσιμη καμπή της ιστορίας της Ελλάδας, πρωταρχικός στόχος της κοινωνίας μας είναι να προετοιμάσει τα παιδιά της για ένα λαμπρό μέλλον προσφέροντάς τους ένα σύστημα-αρωγό στην ανάπτυξη των φυσικών ταλέντων τους βάση της ξεχωριστής και μοναδικής ιδιοσυγκρασίας του κάθε ενός. Ένα εκπαιδευτικό σύστημα που φέρνει τα παιδιά σε διαδραστική και ομαδική επαφή με τη τέχνη, τη τεχνολογία, τον αθλητισμό και  την επιστήμη, προωθεί τη συνεργασία και την αλληλεγγύη, συνδυάζει τη χαρά της δημιουργίας με την επιβράβευση του κόπου και παράλληλα προβάλει τη μοναδικότητα και την αριστεία δε μπορεί παρά μόνο να δημιουργήσει μια κοινωνία ισορροπημένη και πλούσια σε όλα τα επίπεδα.

Ας δώσουμε, λοιπόν, όλη μας την ενέργεια (ότι έχει απομείνει) στο πώς θα προετοιμάσουμε το έδαφος για αυτά τα παιδιά και πώς θα χτίσουμε μια κοινωνία που θα τα αγκαλιάσει και θα τα εντάξει ομαλώς μέσα της για το κοινό καλό.

Πρόσφατα έμαθα για το ΙQ2 Education Debate της Intelligence Squared Greece και ενθουσιάστηκα. Ήρθε η ώρα να ενώσουμε τις φωνές μας πάνω σε αυτό το τομέα. Κάτι ετοιμάζεται..!

Η απολυταρχία της μετριότητας

Του Θαναση Δρίτσα*, Καθημερινή

Πολλοί σύγχρονοι επιστήμονες και ερευνητές σε παγκόσμιο επίπεδο προβληματίζονται γύρω από τη δυνατότητα την οποία δίνει το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα σε δημιουργικές προσωπικότητες να αναλάβουν ηγετικές θέσεις στην επιστημονική κοινότητα και την πανεπιστημιακή ιεραρχία. Δυστυχώς πρόσφατες παρατηρήσεις και στατιστικές δείχνουν ότι το εκπαιδευτικό σύστημα τείνει να απορρίψει χαρισματικά παιδιά με υψηλό δείκτη νοημοσύνης, φαντασία και πρωτότυπη σκέψη, ενώ αντίθετα τείνει να αναπαράγει μετριότητες με προγνώσιμα όρια επιδόσεων και εύκολη προσαρμογή στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Ο ψυχολόγος Bruce Charlton εκδότης του πρωτοποριακού περιοδικού «Ιατρικές Υποθέσεις» (http://medicalhypotheses.blogspot.com/) υποστηρίζει σε σχετικά πρόσφατο άρθρο του ότι υπάρχει έλλειμμα δημιουργικής σκέψης στη σύγχρονη επιστήμη διότι το ακαδημαϊκό κατεστημένο και η τυποποίηση των πανεπιστημιακών σπουδών δίνει δυνατότητα για ανέλιξη στην πανεπιστημιακή ιεραρχία σε μέτρια μυαλά που όμως εργάζονται με πειθαρχία και ευσυνειδησία, είναι πειθήνια στην ιεραρχία και επιπλέον ευχάριστα και κοινωνικότερα σε σχέση με τις μοναχικές αλλοπαρμένες μεγαλοφυΐες. Ο Bruce Charlton υποστηρίζει τη χρήση του δείκτη νοημοσύνης (IQ) για την επιλογή εκείνων των ατόμων που θεωρητικά είναι ικανά να παράγουν πρωτοποριακές ιδέες και αποδεικνύει ότι τα άτομα υψηλού IQ απομονώνονται από το εκπαιδευτικό σύστημα επειδή πολύ συχνά έχουν αντικοινωνικές τάσεις και επιπλέον δεν πειθαρχούν στα δεδομένα της ιεραρχίας. Ακόμη ο καθηγητής Sir Ken Robinson, γνωστός για τις επιστημονικές μελέτες και τις διαλέξεις του πάνω στη σχέση της δημιουργικότητας με την εκπαιδευτική διαδικασία, έχει καταλήξει ότι η σχολική εκπαίδευση δεν βοηθά καθόλου στην προαγωγή των δημιουργικών παιδιών στις επιστήμες και τις τέχνες (βλ. στο Διαδίκτυο www.ted.com/talks/ken robinson). Ο Sir Ken Robinson πιστεύει ότι τα εκπαιδευτικά στερεότυπα της τιμωρίας του «λάθους» οδηγούν σε αποκλεισμό της δημιουργικής φαντασίας και εμποδίζουν τους γονείς να αποδεχθούν ότι τα παιδιά τους θα είναι ευτυχισμένα και δημιουργικά αν ακολουθήσουν αληθινές κλίσεις που δεν ανταποκρίνονται στα κοινωνικά στερεότυπα της επιτυχημένης καριέρας (βλ. καθηγητής πανεπιστημίου, γιατρός, δικηγόρος κ.λπ).

Βέβαια η άποψη του Bruce Charlton που προαναφέρθηκε επισημαίνει ότι ακόμη και αν κάποιος νέος ανακαλύψει σε ποιον τομέα είναι πραγματικά δημιουργικός, η πιθανότητα να βρεθεί σε μια ανάλογη της ικανότητάς του θέση, π.χ. στην επιστημονική ιεραρχία, εξαρτάται από το πόσο θα είναι αρεστός και υπάκουος στους ανωτέρους του. Προηγούνται, λοιπόν, οι αρεστοί και όχι οι άριστοι.

Στον τόπο μας, που παραδοσιακά ανθεί ο φθόνος των αρίστων και λατρεύεται ως θεός η χρυσή και υπάκουη μετριότητα, η πλέον χαρακτηριστική κίνηση εκ μέρους της εξουσίας υπήρξε (στις αρχές της δεκαετίας του ’80) η κατάργηση των προτύπων σχολείων στα οποία φοιτούσαν τότε άριστοι μαθητές που είχαν επιλεγεί μέσα από αδιάβλητες και αυστηρές εξετάσεις (βλ. Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή). Θα πρέπει να σημειώσει κανείς ότι στα δημόσια αυτά πρότυπα σχολεία φοιτούσαν τότε δωρεάν προικισμένα παιδιά ανεξαρτήτως εισοδήματος. Τα περισσότερα από αυτά τα χαρισματικά παιδιά επειδή (όπως συμβαίνει συνήθως στη χώρα μας) «δεν τα χωρούσε ο τόπος» έφυγαν για πτυχιακές ή μεταπτυχιακές σπουδές στις ΗΠΑ και την κεντρική Ευρώπη και κατάφεραν με το έργο τους να πατήσουν στις κορυφές της παγκόσμιας επιστημονικής πρωτοπορίας. Στη συνέχεια, αφού ο τόπος εξόρισε τους άριστους και εξοβέλισε την ιδέα της αριστείας ως δημόσιου αγαθού οδήγησε στη μετριότητα και το σκοτάδι τη δημόσια μέση και ανώτατη εκπαίδευση.

Τα όποια χαρισματικά παιδιά στη σημερινή Ελλάδα για να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη δημιουργικότητά τους θα πρέπει οπωσδήποτε να φοιτήσουν σε ακριβά ιδιωτικά σχολεία, που σημαίνει ότι ένας χαρισματικός φτωχός δεν έχει πλέον καμία ευκαιρία. Δεν υπάρχει άλλη ελπίδα για τους νέους από το να βγει και πάλι η σημαία της αριστείας και της δημιουργικότητας από το μαραγκιασμένο σεντούκι της ελληνικής ιστορίας, κάπου εκεί μέσα θα είναι κρυμμένη, κάτω από τα σκονισμένα και άχρηστα κομματικά λάβαρα της μεταπολίτευσης.

* Ο κ. Θανάσης Δρίτσας είναι καρδιολόγος στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο.

Το Κρυφό Σχολείο ξαναέρχεται..!

Μια από τις πιο όμορφες εκπομπές του Σκάι 100,3 από τη 1η μέρα του 2012, στην οποία μιλάει ο Θανάσης Δρίτσας (από το 00:50:00 και μετά). Ακούστε την όλη και ιδιαίτερα την ιδεά του για το Κρυφό Σχολείο.

Αλλαγή στην εκπαίδευση... από έναν ονειροπόλο..!

Μια πολύ καλή ομιλία από το TEDx Athens 2011 που έγινε στις 3 Δεκεμβρίου 2011, στο Κέντρο Ελληνικός Κόσμος. Μιλάει ο Ricardo Sousa, ένα νεό παιδί, 19 χρονών, που ονειρεύεται να φέρει μια αλλαγή στην εκπαίδευση. Πιστεύει ότι έχει χαθεί πλήρως η δημιουργικότητα από το υπάρχον σύστημα και ο βασικός λόγος είναι ότι έχουμε μάθει στα παιδιά μας να φοβούνται την αποτυχία. Με αυτό το τρόπο φοβούνται να ονειρευτούν, να δοκιμάσουν, να προσπαθήσουν να κάνουν αυτό που θέλει η ψυχή τους και ακολουθούν την ίδια πεπατημένη οδό που ακολουθεί το εκπαιδευτικό μας σύστημα εδώ και πολλά χρόνια. Και μας ωθεί να σηκωθούμε από το καναπέ μας, να σταματήσουμε να τα περιμένουμε όλα από την εκάστοτε κυβέρνηση και να φέρουμε εμείς την αλλαγή..!

Για μια εκπαίδευση με άλλη λογική..!

Εδώ και καιρό σκέφτομαι ότι θέλω βαθιά μέσα μου να φέρω μια αλλαγή στο υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα. Εδώ και καιρό σκέφτομαι ότι κάτι μέσα μου με καλεί να βοηθήσω νέα παιδιά να βρουν τον εαυτό τους, τα ταλέντα τους, τις ιδιαίτερες και μοναδικές δυνατότητες που έχουν, το κάθε ένα ξεχωριστά.

Νιώθω ότι η επικρατούσα νοοτροποία σε όλο το εκπαιδευτικό σύστημα (από Δημοτικό ως και Πανεπιστήμιο) κάνει ακριβώς το αντίθετο από αυτό που θα έπρεπε να κάνει. Αντί να καλλιεργεί τη μοναδικότητα, τα ταλέντα και την ολοκλήρωση του κάθε νέου, προωθεί τη κονσερβοποίηση της γνώσης, τη βαθμοθηρία, τη συγκέντρωση χαρτιών για την επαγγελματική αποκατάσταση και τη πνευματική οπισθοδρόμιση. Και δυστυχώς αυτή η νοοτροπία έχει περάσει και στην οικογένεια, από το μπαμπά και τη  μαμά, μέχρι και τη γιαγιά το παππού, το θείο και το μακρινό ξάδελφο στην Αυστραλία..!

Σιγά σιγά θα έρθει η στιγμή που το όνειρό μου θα γίνει πραγματικότητα... έτσι θέλω να πιστεύω..! Κάτι ετοιμάζω που ευελπιστώ να γίνει πραγματικότητα..! Και το όμορφα περίεργο είναι ότι κάθε μέρα συναντώ ανθρώπους με το ίδιο όνειρο με εμένα..! Όπως σήμερα το πρωί που συνάντησα το Βασίλη, έναν άνθρωπο που μου μίλησε για το βιβλίο "Άλλη λογική - για μια επανάσταση δημιουργικότητας", του Sir Ken Robinson, εκδόσεις Εν Πλω.

Ο κίνδυνος μιας ψυχαναλυτικής ματιάς του Άσωτου Υιού 2/2

Μετά το 1ο άρθρο μου πάνω στη ψυχαναλυτική ματιά της Φρανσουά Ντολτό πάνω στη παραβολή του Ιησού για τον Άσωτο Υιό, συνεχίζω με το 2ο άρθρο όπου καταγράφω μέρη από το διάλογο της Ντολτό με τον Ζεράρ Σεβερέν. Υπενθυμίζω ότι ο τίτλος του βιβλίου είναι "Φρανσουάζ Ντολτό, Ζεράρ Σεβερέν, Τα Ευαγγέλια και η πίστη - Ο κίνδυνος μια ψυχαναλυτικής ματιάς", εκδόσεις Εστία.

Ζεράρ Σεβερέν (Ζ.Σ.): Ο πρωτότοκος έχει δίκιο να είναι θυμωμένος: δεν είναι ζωή η μονότονη ζωή του. Ο πατέρας του, γεμάτος χαρά, του λέει: "Όλα τα δικά μου είναι και δικά σου". Σπουδαίο πράγμα... θα μπορούσε να είχε δώσει στο γιο του ένα κατσικάκι, να γιορτάσει κι αυτός με τους δικούς του φίλους. Υπερβάλλει. Από την άλλη μεριά, αυτός ο γιος είναι υπόδειγμα γιου. Όπως λέει κι ο ποιητής: "Θέλει πολλήν αγάπη για να φτάσεις στην απόφαση να ζεις απλά, με έργα ταπεινά κι ανιαρά". Ο πρωτότοκος δούλευε πάντα αδιαμαρτύρητα και τώρα έχει κάθε λόγο να είναι θυμωμένος. Αυτός είναι αληθινός γιος, έδειξε "πολλήν αγάπη" για έργα που είναι "ταπεινά κι ανιαρά".

Φρανσουάζ Ντολτό (Φ.Ν.): Ναι... Είναι, όπως λένε, πολύ αξιέπαινος! Με αξίες όπως Δουλειά, Οικογένεια, Πατρίδα... Είναι καλός γιος σύμφωνα με τους τύπους και τις προσδοκίες του πατέρα του. Όντως, ένας πατέρας θέλει να είναι εργατικό το παιδί του, να έχει πνεύμα της οικογένειας και να μένει κόντά στο πατρικό του. Έτσι έκανε ο πρωτότοκος.

    Συμφωνεί σε όλα με το πατέρα του, κι εκείνος είναι πολύ δεμένος με το γιο του: "Εσύ πάντοτε ήσουν μαζί μου και όλα τα δικά μου είναι δικά σου". Οι ζωές τους αλληλοσυμπληρώνονται, σχεδόν συγχέονται. Ο πρωτότοκος είναι, θα έλεγε κανείς, μέρος, προέκταση του πατέρα. Πάντα πειθήνιος, καμία ρήξη. Δεν διαμαρτυρόταν ποτέ. Πάντα υποταγμένος, δούλευε. Έμοιαζε ευτυχισμένος, σε αρμονία με το πεπρωμένο του. Όμως... όμως...

     Ο πατέρας του είχε σίγουρα μεγαλύτερη εμπιστοσύνη, είχαν πολύ περισσότερα κοινά σημεία οι δυο τους. Σ' αυτόν είχε στηρίξει τις ελπίδες του: "Ότι είναι δικό μου είναι και δικό σου. Είσαι ο πρωτότοκος. Σε σένα στηρίζομαι. Εσύ θα κληρονομήσεις μετά την περιουσία".

Και ξαφνικά, ο πρωτότοκος αρχίζει να ζει τη ζωή του τη στιγμή που ο πατέρας του τον ξεχνά κάπως, ανακαλύπτοντας ότι είναι πατέρας και του μικρότερου. Είναι καταπληκτικό!

Ζ.Σ.: Μα γιατί δεν ζήτησε να πάνε να φωνάξουν και τον πρωτότοκο γιο στη γιορτή;

Φ.Ν.: Ο πρωτότοκος γιος είναι στα χωράφια, ο πατέρας στο σπίτι. Ξαναβρίσκει έναν γιο που ήταν νεκρός και τώρα ζει. Ανακαλύπτει ότι είναι πάλι πατέρας. Είναι τέτοια η ευτυχία του που δεν μπορεί να περιμένει. Θέλει να χαρεί και να γιορτάσει αμέσως με αυτόν το γιο που ήλθε να του αποκαλύψει την πατρική του "φλέβα". Ακτινοβολεί από τη χαρά του. Τη δείχνει και τη μοιράζεται με όσους βρίσκονται εκεί.

    Ξαφνικά, φθάνει ο πρωτότοκος. Και τότε, σιγά σιγά, βγάζει το προσωπείο: στρέφεται εναντίον του πατέρα του, "του έχουν έρθει τα πάνω κάτω", όπως λένε.

    Ως τότε, βλέπετε, ζούσε υποταγμένος στην "ανάγκη", καλός γιος, δούλευε για να παράγει, έτρωγε για να καταναλώνει. Υπάκουος γιος.

    Με την επιστροφή του άσωτου αδελφού, αλλάζει: τον κυριεύει ο θυμός ενάντια στον πατέρα του. Είναι "εκτός εαυτού", δηλαδή απορρίπτει ανοιχτά τον αδελφό του, τον κατηγορεί ότι ήταν συνεχώς στη καλοπέραση, σπάταλος και, για πρώτη φορά στη ζωή του, απορρίπτει ανοιχτά και τον πατέρα του.

Ξαφνικά, στη θέα του πατέρα και του μικρού αδελφού, αφήνει να ξεσπάσει η ζήλεια του. Δεν αντέχει άλλο να καταπιέζονται οι επιθυμίες του εν αναμονή μιας κληρονομιάς που δεν θα ήταν υποχρεωμένος να μοιραστεί.

    Και πάνω στο θυμό του, κατηγορεί τον πατέρα του ότι τον εκμεταλλεύτηκε, ότι ποτέ δεν του πρόσφερε ένα κατσικάκι να πάει να γιορτάσει με τους φίλους του. Αλλά μήπως το είχε ποτέ ζητήσει;

Ζ.Σ.: Άλλωστε, χρειαζόταν έγκριση; Ότι άνηκε στον πατέρα του δεν ήταν και δικό του;

Φ.Ν.: Η καρδιά του ήταν στεγνή κι εγωιστική. Δεν είχε φίλους που να τους αγαπά τόσο ώστε να "χάνει χρόνο και χρήμα" μαζί τους. Στη ζωή του, μόνο το ωφέλιμο. Καθόλου χώρος για χαρά, έκπληξη, συνάντηση με τον άλλο, κίνδυνο... ναι, τον κίνδυνο να χάσει, αλλά... να χάσει τι; Τη ζωή του; (Ξαφνικά, αντιλαμβάνεται ότι έχει περάσει δίπλα της).

Ζ.Σ.: Ο μικρός αδελφός παίρνει την ελευθερία του. Και τι την κάνει:

Φ.Ν.: Καταστρέφεται, ξοδεύεται, παραστρατεί, ρημάζεται, χαραμίζεται, καταρρέει. Απαρνιέται τον πατέρα του, απαρνιέται την οικογένειά του, απαρνιέται όλη την περασμένη του ζωή. Είναι κρίση, ένας παροξυσμός απάρνησης. Γι' αυτό ήταν νεκρός για τον πατέρα του.

   Πήρε την ελευθερία του, ο πατέρας το δέχτηκε, το σεβάστηκε. Η πράξη του θα μπορούσε να τον βοηθήσει να σταθεί υπεύθυνα στη ζωή του, δίχως να μείνει πανομοιότυπο του μεγάλου του αδελφού ή πιστό αντίγραφο του πατέρα του. Όμως βαθιά στην καρδιά του, η ελευθερία που έπαιρνε ήταν από αντίδραση, από άρνηση. Αφήνοντας την παιδική ηλικία του, απορρίπτει ότι έχει σχέση με την οικογένειά του, ότι παράδειγμα του έχει δοθεί.

Ζ.Σ.: Ο νεαρός αυτός άσωτος έφτασε ως την "κόλαση" του ίδιου του του εαυτού!

Φ.Ν.: Ναι, έχουμε ανάγκη την ευχαρίστηση, αλλά αυτό που μας διαμορφώνει είναι η οδύνη, όχι η ευχαρίστηση. Το ίδιο συμβαίνει με όλους μας: πρέπει να πεθάνουμε σε κάτι για να φθάσουμε στην υπόσταση του επιθυμούντος με πραγματική επιθυμία, πέραν της ανάγκης, και με την αγάπη μόνο οδηγό.

   Έτσι, το παιδί αφήνει το μαστό που του δίνει η μητέρα, για να ανακαλύψει το χαμόγελό της, την παρουσία της, την αγάπη αυτής που το περιβάλλει.

   Έτσι, σιγά σιγά, ανακαλύπτει ένα πρόσωπο, τη μητέρα του, και συγχρόνως αναγνωρίζει τον εαυτό του παιδί της, συγχρόνως γεννιέται, γίνεται πρόσωπο κι αυτό το ίδιο. Θα ανακαλύψει ότι, από την κατανάλωση, τις ανάγκες και από την περιορισμένη ευχαρίστηση που προσφέρουν, πιο ισχυρές είναι η λεπτή ψυχική ευαισθησία και η ζεστασιά των συναισθημάτων που κάνει να συντονίζονται οι καρδιές.

Ζ.Σ.: Έτσι ο γιος γίνεται, θα λέγαμε, πατέρας του εαυτού του. Παύει να είναι το προκομμένο παιδί που ξεπατικώνει τη ζωή των άλλων. Κι αυτό διότι ανακάλυψε έναν πατέρα που του έδωσε τη δυνατότητα να μη μένει παιδί, να ζήσει την εμπειρία που του υπαγόρευε η επιθυμία του.

Φ.Ν.: Λέτε ότι είναι ιδιοτελής! Ξέρετε όμως ότι ένας αδελφός δεν "οφείλει" να αγαπά τον αδελφό του, το παιδί δεν "οφείλει" να αγαπά τους γονείς του, ο δεκάλογος απαιτεί να τους τιμά. Οι υγιείς γονείς αγαπούν τα παιδιά τους, αλλά τα παιδιά δεν έχουν καμία υποχρέωση να αγαπούν τους γονείς τους. Όταν γίνουν κι αυτά γονείς, θα αγαπήσουν με τη σειρά τους τα δικά τους παιδιά. Τότε, με τον πόνο που θα τους προκαλέσει αυτή η αγάπη, ίσως καταλάβουν τους γονείς τους...

    Κατά τη γνώμη μου, μία είναι η αμαρτία: η αμαρτία απέναντι στην επιθυμία μας. Αυτό είναι το αμάρτημα του πρωτότοκου.

     Ο μικρός αδελφός δεν είχε αμαρτήσει απέναντι στο πατέρα του ούτε απέναντι στο Θεό φεύγοντας από το πατρικό. Αισθάνθηκε όμως αμαρτωλός, αμάρτησε στη συνέχεια διότι, ζώντας την επιθυμία του, υπέκυψε στους πειρασμούς και έδρεψε αποτυχία και απόγνωση.

    Είχε φύγει θριαμβευτικά, με το μερίδιό του από την πατρική περιουσία, με σχέδια και με ελπίδες. Τώρα, επιστρέφει γεμάτος ντροπή. Και το "βουλώνει". Αμαρτάνοντας, βουλώθηκε έξω από τον ουρανό και από τον πατέρα του, έξω από την ηθική και τη γεννετική τάξη: ως προς αυτό, μέσα στη χαρά του που τον ξαναβρήκε, ο πατέρας εξαγοράζει την αξιοπρέπεια του γιου του, του γιου που τα έπαιξε όλα για όλα και τα έχασε. Αυτό προκαλεί τον οργή του άλλου γιου, που δεν είχε ρισκάρει τίποτα.

    Το ξαναλέω, για μένα η μόνη "αμαρτία" είναι να μην τολμά κάποιος να ζήσει την επιθυμία του. Η άλλη αμαρτία, περισσότερο αφέλεια παρά "αμαρτία", είναι να αμφισβητούμε την αγάπη που τρέφει για εμάς ο Θεός όταν δεν αγαπάμε πια τον εαυτό μας, και να εξοργιζόμαστε με την αγάπη του Θεού για τους αντίζηλούς μας που δεν την αξίζουν.

    Τα παιδιά οφείλουν να απελευθερωθούν, να εμφανίσουν,όπως λέμε στη φωτογραφία, τον δικό τους εαυτό για να προσθέσουν τη δική τους, μοναδική αλήθεια στη αργή ωρίμανση του σύμπαντος.

Ο κίνδυνος μιας ψυχαναλυτικής ματιάς του Άσωτου Υιού 1/2

Αυτές τις μέρες ένιωσα την ανάγκη να δημοσιεύσω ένα άρθρο για ένα πραγματικά μοναδικό βιβλίο που έχω διαβάσει με τίτλο: "Φρανσουάζ Ντολτό, Ζεράρ Σεβερέν, Τα Ευαγγέλια και η πίστη - Ο κίνδυνος μια ψυχαναλυτικής ματιάς", εκδόσεις Εστία. Το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ένας διάλογος του  αρθρογράφου και ψυχαναλυτή Ζεράρ Σεβερέν με την διάσημη Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Φρανσουάζ Ντολτό (1908-1988), η οποία απέκτησε μεγάλη ευαισθησία στη ψυχανάλυση παιδιών και των σχέσεων με τους γονείς τους. Το εξαιρετικά γόνιμο και πλούσιο έργο της χαρακτηρίζεται κυρίως από την αμεσότητα του διαλόγου και ανοίγει τον ιδιαίτερο χώρο της ψυχανάλυσης στο ευρύ κοινό.

Από το συγκεκριμένο βιβλίο θα ήθελα να παρουσιάσω ένα πολύ μικρό κομμάτι του πάνω στην ψυχαναλυτική ερμηνεία της παραβολής του Ιησού για τον Άσωτο Υιό, διότι αυτό το μέρος μπορεί να βοηθήσει πάρα πολλά παιδιά αλλά και γονείς να δουν την αλήθεια τους, όπως βοήθησε και εμένα. Το 1ο μέρος του άρθρου μου περιλαμβάνει την ίδια τη παραβολή για όσους δεν την έχουν διαβάσει ή δε τη θυμούνται, οπότε, αν την έχετε διαβάσει και τη θυμάστε, καλό θα ήταν να πάτε απευθείας στο 2ο μέρος του άρθρου μου. Πριν τη παραβολή, αντιγράφω μια παράγραφο από την εισαγωγή του βιβλίου, η οποία είναι άκρως επαναστατική για το τρόπο που οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ερμηνεύσει τη διδασκαλία του Ιησού Χριστού. Αυτή η παράγραφος είναι και η κεντρική ιδέα της Ντολτό σε όλο το βιβλίο της αυτό, καθώς, όπως ισχυρίζεται, ο Ιησούς δεν δίνει εντολές και οδηγίες για το πώς πρέπει να ζει κανείς, αλλά έρχεται προσωπικά στο κάθε ένα και του αποκαλύπτει την αληθινή και ουσιαστική επιθυμία του και τον απελευθερώνει ζητώντας του να τολμήσει να ακούσει και να ικανοποιήσει αυτή του την επιθυμία η οποία και θα τον λυτρώσει:

"Νομίζουν ότι ο Ιησούς λέει τι θα όφειλε να πράττει κανείς. Όχι! Λέει αυτό που συμβαίνει στο ασυνείδητο. Ο Ιησούς στήνει ένα σκηνικό για όλους, φτωχούς, πλούσιους, νέους..., της δυναμικής της επιθυμίας".

Η παραβολή του Άσωτου Υιού

Κατά Λουκάν, 15, 11-32

11 Τους είπε επίσης ο Ιησούς: "Κάποιος άνθρωπος είχε δύο γιους. 12 Ο μικρότερος απ' αυτούς είπε στο πατέρα του: "πατέρα, δώσε μου το μερίδιο της περιουσίας που μου αναλογεί" κι εκείνος τους μοίρασε την περιουσία. 13 Ύστερα από λίγες μέρες ο μικρότερος γιος τα μάζεψε όλα κι έφυγε σε χώρα μακρινή. Εκεί σκόρπισε την περιουσία του κάνοντας άσωτη ζωή. 14 Όταν τα ξόδεψε όλα, έτυχε να πέσει μεγάλη πείνα στη χώρα εκείνη, κι άρχισε κι αυτός να στερείται. 15 Πήγε κι έγινε εργάτης σε έναν από τους πολίτες εκείνης της χώρας, ο οποίος τον έστειλε στα χωράφια του να βόσκει χοίρους. 16 Έφτασε στο σημείο να θέλει να χορτάσει με τα ξυλοκέρατα που έτρωγαν οι χοίροι, και κανένας δεν του 'δινε. 17 Τελικά συνήλθε και είπε: "πόσοι εργάτες του πατέρα μου έχουν περίσσιο ψωμί, κι εγώ εδώ πεθαίνω της πείνας! 18 Θα σηκωθώ και θα πάω στον πατέρα μου και θα του πω: πατέρα, αμάρτησα στο Θεό και σ' εσένα. 19 Δεν είμαι άξιος πια να λέγομαι γιος σου, κάνε με σαν έναν από τους εργάτες σου". 20 Σηκώθηκε, λοιπόν, και ξεκίνησε να πάει στο πατέρα του.

Ενώ ήταν ακόμη μακριά, τον είδε ο πατέρας του, τον σπλαχνίστηκε, έτρεξε, τον αγκάλιασε σφιχτά και τον καταφιλούσε. 21 Τότε ο γιος του του είπε: "πατέρα, αμάρτησα στο Θεό και σ' εσένα και δεν αξίζω να λέγομαι παιδί σου". 22 Ο πατέρας όμως γύρισε στους δούλους του και τους είπε: "βγάλτε γρήγορα την καλύτερη στολή και ντύστε τον. Φορέστε του δαχτυλίδι στο χέρι και δώστε του υποδήματα. 23 Φέρτε το σιτευτό μοσχάρι και σφάξτε το να φάμε και να ευφρανθούμε, 24 γιατί αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός και αναστήθηκε, ήταν χαμένος και βρέθηκε". Έτσι άρχισαν να ευφραίνονται.

25 Ο μεγαλύτερος γιος του βρισκόταν στο χωράφι. Καθώς, λοιπόν, ερχόταν και πλησίαζε στο σπίτι, άκουσε μουσικές και χορούς. 26 Φώναξε έναν από τους υπηρέτες και ρώτησε να μάθει τι συμβαίνει. 27 Εκείνος του είπε: "γύρισε ο αδελφός σου, κι ο πατέρας σου έσφαξε το σιτευτό μοσχάρι, γιατί του ήρθε πίσω γερός". 28 Αυτός τότε θύμωσε και δεν ήθελε να μπει μέσα. Βγήκε ο πατέρας του και τον παρακαλούσε, 29 εκείνος όμως αποκρίθηκε στον πατέρα του: "εγώ τόσα χρόνια σού δουλεύω και ποτέ δεν παρήκουσα διαταγή σου, κι όμως σ' εμένα δεν έδωσες ποτέ ένα κατσίκι για να ευφρανθώ με τους φίλους μου. 30 Όταν όμως ήρθε ο γιος σου, που κατασπατάλησε την περιουσία σου με πόρνες, έσφαξες για χάρη του το σιτευτό μοσχάρι". 31 Κι ο πατέρας του του είπε: "παιδί μου, εσύ είσαι πάντοτε μαζί μου και όλα τα δικά μου είναι και δικά σου. 32 Έπρεπε όμως να ευφρανθούμε και να χαρούμε, γιατί ο αδελφός σου αυτός ήταν νεκρός κι αναστήθηκε, ήταν χαμένος και βρέθηκε".

Τα επαγγέλματα του μέλλοντος... συνέχεια

Από την αρχή δημιουργίας αυτού του blog με εντυπωσίασε το γεγονός ότι μέσα στα 3 πρώτα σε ανάγνωση άρθρα μου είναι το "Τα επαγγέλματα του μέλλοντος". Απόλυτα κατανοητός ο λόγος, εφόσον χιλιάδες παιδιά αγωνιούν για το μέλλον τους, θέλουν να μάθουν αν έχουν κάνει τη σωστή επιλογή και τους νοιάζει σαφώς και η οικονομική και κοινωνική τους καταξίωση. Το ίδιο σαφώς νοιάζει και τους γονείς και το ίδιο νοιάζει και όλους μας.

Αυτό που δε ξέρω βέβαια είναι αν τους ικανοποίησε η ανάγνωση του άρθρου μου, γιατί δε μπορώ να μετρήσω τα Like :-)))

Καθημερινώς μιλάω με γονείς οι οποίοι εκφράζουν την ανησυχία τους για το αν το παιδί τους σπουδάζει κάτι που θα έχει ζήτηση και αν είναι επαρκής γονείς στο να τους δώσουν αυτή τη πληροφορία. Υπάρχει αυτή η εύλογη αγωνία.

Η πρόταση που περιγράφω στο άρθρο μου και ξανααναφέρω εδώ είναι ότι πρώτα καλύτερα θα ήταν να ακούσουν το παιδί τους, να νιώσουν τη ψυχή του και να το βοηθήσουν να ανακαλύψει τα ταλέντα του. Κανένα παιδί δε μπορεί να είναι καλό παντού. Κάθε παιδί έχει μια φύση μέσα του από τη στιγμή που θα γεννηθεί και αυτή οφείλει να ακολουθήσει. Και θα το κάνει στο βαθμό που το περιβάλλον του θα το βοηθήσει να το κάνει. Θα το κάνει στο βαθμό που το περιβάλλον τον βοηθήσει να αναπτύξει τα φυσικά του ταλέντα και όχι αυτά που επιτάσσει η κοινωνία ή η τηλεόραση. Για τον απλούστατο λόγο ότι εκεί θα νιώθει ικανό και εκεί θα διαπρέψει.

Σίγουρα, είναι καλό για το γονιό και το παιδί να έχουν μια αίσθηση για τις τάσεις αυτή τη στιγμή της αγοράς. Και είναι και σημαντικό να γνωρίζουν τι λένε κάποιοι άνθρωποι που πραγματικά γνωρίζουν τα παγκόσμια δρώμενα. Αντιγράφω από το άρθρο "Οι managers της επόμενης δεκαετίας" του Νίκου Κωστόπουλου, περιοδικό The Economist, Η Καθημερινή, Ειδικές Εκδόσεις, Τεύχος 93:

"Προσωπικά, θα ακολουθούσα τις συμβουλές της Lynda Gratton, καθηγήτριας Μάνατζμεντ του London Business School, η οποία στο τελευταίο της άρθρο στο Harvard Business Review με τίτλο "Το τέλος του μεσαίο μάνατζερ" αναφέρει: "... για τις επόμενες δεκαετίες, ιδιαίτερα υψηλή αξία θα αποδώσει η κοινωνική επιχειρηματικότητα και η μικροεπιχειρηματικότητα, όπως και οι επιστήμες για τη ζωή και την υγεία, για την εξοικονόμηση ενέργειας και το coaching".

Είναι αλήθεια ότι όλοι μας βλέπουμε μια στροφή του δυτικού, τουλάχιστον, κόσμου προς επιστήμες και τεχνολογίες που έχουν σχέση με τη ψυχική, πνευματική και σωματική υγεία του ανθρώπου, με τον οικολογία και την επιβίωση του πλανήτη μας, όπως και στροφή του κόσμου σε πιο κοινωνικές και ανθρώπινες αξίες. Αυτό είναι πολύ καλό για όλους μας και για αυτό παραμένω αισιόδοξος ως άνθρωπος.

Το θέμα μας είναι όμως πώς θα βρει εκεί μέσα το σημερινό παιδί και αυριανός επαγγελματίας το ρόλο του. Στο χέρι του κάθε ενός παιδιού και των γονιών του είναι αυτό. Στο χέρι τους να επικοινωνήσουν αληθινά μεταξύ τους, με στόχο το να ανακαλύψουν τα ταλέντα του παιδιού. Όχι με στόχο να κάνουν ένα παιδί που πετυχαίνει στα πάντα, γράφει καλά σε όλα τα διαγωνίσματα του σχολείου και είναι επέκταση των γονιών.

Δυστυχώς, το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα απέχει έτη φωτός από αυτή τη φιλοσοφία. Η ελπίδα μας  είναι κάποιοι διάττοντες αστέρες καθηγητές και δάσκαλοι που νοιάζονται πραγματικά για το κοινωνικό τους έργο, να μιλήσουν στη καρδιά των παιδιών, να κάνουν το μάθημα αληθινά ενδιαφέρον, να δώσουν στα παιδιά βήμα, να προσαρμοστούν στις ανάγκες τους. Η μεγαλύτερη ευθύνη πέφτει στους γονείς. Αυτοί ο ίδιοι και από μόνοι τους οφείλουν να βρουν χρόνο ουσιαστικό με τα παιδιά τους, να είναι δίπλα τους στη διδασκαλία, να τους αποβάλλουν το άγχος της επιτυχίας στο διαγώνισμα, να βρουν τους σωστούς καθηγητές και να πορευτούν μαζί τους σε αυτό το ταξίδι ανακάλυψης.

Καλή επιτυχία σε όλους..!

Ο θεός μέσα μας

"Ο βαθύτερος φόβος μας δεν είναι ότι είμαστε ανεπαρκείς. Ο βαθύτερός μας φόβος είναι ότι έχουμε δύναμη πέρα από κάθε μέτρο. Αυτό που μας φοβίζει δεν είναι το σκοτάδι μας, αλλά το φως μας. Αναρωτιόμαστε, "μπορώ εγώ να είμαι ευφυής, υπέροχος, ταλαντούχος, θαυμάσιος;". Στη πραγματικότητα, μπορείτε εσείς να μην είστε; Είστε ένα παιδί του Θεού. Το να παριστάνεστε το μικρό δεν υπηρετεί το κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτε το φωτισμένο στο να συρρικνώνεστε για να μη νιώθουν οι άλλοι γύρω σας ανασφαλείς. Γεννηθήκαμε για να κάνουμε έκδηλη τη δόξα του Θεού που βρίσκεται μέσα  μας. Και δεν βρίσκεται μόνο σε μερικούς από εμάς. Βρίσκεται σε όλους μας. Και καθώς αφήνουμε το δικό μας το φως να λάμψει, δίνουμε ασυνείδητα την άδειά μας και στους άλλους να κάνουν το ίδιο. Καθώς λυτρωνόμαστε από το φόβο μας, αυτόματα η παρουσία μας λυτρώνει τους άλλους".

Nelson Mandela

Το παιδί μου απέτυχε στις πανελλήνιες

Ίσως πολλοί γονείς έχουν ήδη βρεθεί σε αυτή τη κατάσταση. Σίγουρα κάποιοι γονείς θα βρεθούν σε αυτή τη κατάσταση και φέτος. Και σίγουρα και άλλοι γονείς θα βρεθούν σε αυτή τη κατάσταση στο μέλλον.

Αλλά... για μισό λεπτό... οι γονείς βρίσκονται σε αυτή τη κατάσταση ή το παιδί..; Ποιος απέτυχε στις πανελλήνιες; Ο γονιός, το παιδί ή όλη η οικογένεια μαζί; Ωραίο ερώτημα που είμαι σίγουρος ταλανίζει πολλές οικογένειες και δημιουργεί πολλές τριβές και προβλήματα και στη μαμά και στο μπαμπά και στα παιδιά και κυρίως στις σχέσεις τους μεταξύ τους.

Και πόσο μάλλον όταν η μαμά και ο μπαμπάς είχαν κάνει τόσα όνειρα για αυτό το παιδί. Και πόσο μάλλον όταν η μαμά πρέπει να πάει την επόμενη μέρα στη δουλειά και να πει στους συναδέλφους της ότι το παιδί της δεν πέτυχε στις πανελλήνιες. Ή ο μπαμπάς πρέπει να πει στους φίλους του ότι το παιδί του δεν έγραψε καλά και δεν πέρασε στη σχολή που ήθελε. Και τι θα πει τώρα στους φίλους του; Πώς θα το πάρουν ή πώς θα αντιδράσουν; Και τι θα πει η κοινωνία; Και η γιαγιά; Ωχ... είναι και η γιαγιά τώρα που πρέπει να το μάθει... και αν πεθάνει η γιαγιά και δεν δει το παιδί να αποφοιτάει;  Θα φύγει η γιαγιά με ένα παράπονο; Αυτή η γιαγιά που τα έδωσε όλα για την οικογένεια; Και όταν θα τρώνε στο τραπέζι που έχουν τη Κυριακή όλοι μαζί δε θα ρωτήσει κανέναν πώς πήγε το παιδί στις πανελλήνιες, αλλά θα έχει ένα βλέμμα που θα λέει "πείτε μου ότι το παιδί πέρασε στη σχολή γιατί αν δεν πέρασε εγώ θα πεθάνω. Εγώ που έκανα τόσα για εσάς και δε καταφέρατε να βάλετε το παιδί σε μια καλή σχολή. Να περάσει στο πανεπιστήμιο και να πάρει το σωστό δρόμο". Αχ αυτή η γιαγιά..!

Όπα όπα... ξέφυγα πάλι... ξέχασα να γράψω κάτι για το ίδιο το παιδί... αυτό το παιδί που έδωσε πανελλήνιες και δεν πήγε καλά... δεν πήγε καλά στα μαθήματα που κλήθηκε να γράψει γιατί κλήθηκε από τα 16 του να πει στο κόσμο τι θα γίνει όταν μεγαλώσει. Και διάβαζε μαθήματα που του φαίνονταν βάσανο όχι γιατί ήταν όντως βάσανο, αλλά επειδή του είπαν ότι αν δε γράψει καλά σε αυτά τα μαθήματα το μέλλον διαγράφεται μαύρο. Συνδέθηκε τόσο πολύ η προσωπική του ευτυχία με τις πανελλήνιες εξετάσεις που νιώθει ότι έχει μπει σε ένα αυτοκίνητο που τρέχει με 500 χλμ την ώρα και πρέπει να το κουμαντάρει χωρίς να έχει δίπλωμα... μια λάθος τιμονιά και έλιωσε στο τοίχο σαν τη μύγα στη μυγοσκοτώστρα.

Και οι γονείς κάνουν ότι μπορούν για να το κάνει να νιώσει αληθινή "ασφάλεια" δίπλα τους: φροντιστήρια για το σχολείο, ιδιαίτερα για το φροντιστήριο, ερωτήσεις καθημερινές για το πώς πάει, βοηθητικά βιβλία για να γράψει 20 στο σχολείο, συζητήσεις κάθε τόσο για το τι θα κάνει και ποια σχολή θα βάλει 1η ή 2η στο μηχανογραφικό, συζητήσεις συνέχεια με τους δασκάλους για το πώς πάει το παιδί τους και άλλα παρόμοια που δείχνουν στο παιδί ότι δεν ασχολούνται ουσιαστικά μαζί του, αλλά με το αν θα πετύχει σε αυτές τις ρημαδο-πανελλήνιες. Σαν να δίνουν οι ίδιοι πανελλήνιες και σαν να πρόκειται οι ίδιοι να κριθούν για το αν θα πάει το παιδί τους καλά στις πανελλήνιες.

Το παιδί, λοιπόν, από τη μία γκρινιάζει μέσα του που έχει μπλέξει σε αυτό το ρημαδο-σύστημα από την άλλο όμως γουστάρει που ασχολούνται όλοι με αυτό. Όλη η οικογένεια κάνει ησυχία να διαβάσει το παιδί, όλη η κοινωνία περιστρέφεται γύρω από τις εξετάσεις τους, όλος ο κόσμος γυρνάει γύρω από αυτό. Λες και όλος ο κόσμος εξαρτάται από την επιτυχία του στις πανελλήνιες. Έτσι και το παιδί νιώθει το κέντρο του κόσμου και δε κοιτάει που αληθινά του αρέσει να πάει, αλλά έχει βολευτεί σε αυτή τη κατάσταση και είτε δε τα δίνει όλα γιατί ξέρει ότι και να αποτύχει οι γονείς του θα δώσουν πάλι τα πάντα για να πάει σε μια σχολή ιδιωτική, είτε τα δίνει όλα με τόση δύναμη από τις τύψεις που έχει απέναντι στους γονείς του που τα "φτύνει", μπαίνει στο πανεπιστήμιο, κλατάρει και αρχίσει να απολαμβάνει όλη τη ζωή που δεν έζησε όλα αυτά τα χρόνια στο λύκειο, μη πηγαίνοντας στα μαθήματα και χωρίς να το νοιάζει αν θα τελειώσει τη σχολή αυτή η οποία μπορεί και να μη του αρέσει τελικά.

Ας μη συζητήσω για το "πολιτισμένο" σύστημα του ελληνικού πανεπιστημίου όπου δεν υπάρχει καμία οργάνωση, καμία διαδικασία, κανένα πρόγραμμα, κανένας έλεγχος ούτε του μαθητή ούτε του καθηγητή και όλα περιφέρονται γύρω από ένα αιωρούμενο πνευματικό άσυλο ιδεολογημάτων και κομμάτων προς όφελος της συνέχισης της πνευματικής εθνικής μας κατάντιας.

Το παιδί δεν νιώθει ποτέ ότι το ίδιο είναι υπεύθυνο για την επιλογή του και το ίδιο είναι υπεύθυνο για το μέλλον του, την επιτυχία του ή την αποτυχία του. Οι γονείς είναι εκεί για να του δώσουν κάποια απλά εφόδια να προχωρήσει.

Το παιδί πρέπει να νιώσει αυθύπαρκτο και υπεύθυνο για την όποια απόφασή του είτε να διαβάσει είτε να μη διαβάσει, είτε να πάει καλά είτε να μη πάει καλά, είτε να περάσει στην Α είτε στη Β σχολή. Το παιδί από μόνο του οφείλει να βρει λύσεις για τις επιλογές του και έτσι να καρπωθεί το ίδιο την επιτυχία του ή την αποτυχία του. Ο ρόλος του γονέα είναι απλά βοηθητικός στο να νιώσει το παιδί υπεύθυνο για τον εαυτό του και όχι εξαρτώμενο από το μαμά και τη μπαμπά. Και όταν το παιδί συνειδητοποιήσει το πόσο υπεύθυνο είναι για το μέλλον του τότε θα αρχίσει να ενεργοποιεί περιοχές του εγκεφάλου που δεν ήξερε καν ότι υπάρχουν.

Τότε θα αρχίσει ως δια μαγείας να δημιουργεί ιδέες, να παίρνει αποφάσεις πιο γρήγορα, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, γιατί τότε λειτουργεί το ένστικτο της επιβίωσης. Τότε αρχίζει το μυαλό και παράγει τρόπους αυτοσυντήρησης και ο εγκέφαλος να στρέφεται προς τα εκεί που του ταιριάζει. Ο νους αρχίζει να ανακαλύπτει τις δυνατότητές του ώστε να τα φέρει "βόλτα" με τη ζωή. Τα αληθινά ταλέντα του παιδιού αρχίζουν να ενεργοποιούνται και παίρνει το μάθημα ότι σε όλη του τη ζωή πρέπει να είναι ενεργοποιημένα γιατί έτσι θα επιβιώσει. Σε μια ζωή που οι γονείς δε θα είναι δίπλα του για πάντα ή μπορεί και ποτέ.

Και πιστεύω βαθιά μέσα μου ότι μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει αυτό και για το παιδί και για την ίδια την οικογένεια. Γιατί έτσι το παιδί αρχίζει και αναζητά πλέον αυτό το ίδιο τους γονείς του για βοήθεια, αρχίζει να ανοίγει κανάλια επικοινωνίας με τους γονείς του και αναζητά την ωριμότητά τους που την έχει ανάγκη για να νιώσει ασφάλεια στη ζωή του.

Θέλει πολύ δύναμη και μαεστρία από τους γονείς να το καταφέρουν αυτό, αλλά θέλει και ευστροφία από το παιδί να δει προς αυτούς.

Εύχομαι σε όλες τις οικογένειες αυτές τις μέρες που πήραν τα αποτελέσματα να είναι καλά και αγαπημένες μεταξύ τους και να δίνουν δύναμη το ένα μέλος στο άλλο μέσα από την αληθινή επικοινωνία μεταξύ τους.